Diskursu

BANCADA PARLAMENTAR DO PARTIDO DA LIBERTAÇÃO POPULAR (PLP) Sede do Parlamento Nacional Rua de Formosa, Dili Timor-Leste

 

Exelentísima Prezidente Parlamento Nacional no kompozisaun Meza

Exelenstísimu Vice-Ministro dos Assuntos Parlamentares,438197990 735013042128385 6907221069558025315 n

Distintu Deputadu sira,

Ilustre konvidadu sira,

Povu Doben Timor-Leste.

Timor-Leste agora dadaun tama ona ba pontu ida krítiku iha ninian perkursu istória nu’udar nasaun. Partidu Libertasaun Populár (PLP) hakarak aborda kestaun rua ne’ebé premente: alamarmante deklíniu iha Índise Liberdade Imprensa Timor-Leste nian no krize xokante ne’ebé dezenrola hela iha Hospital Nacional Guido Valadares (HNGV).

  1. Índise Liberade Imprensa: Tendénsia Perturbadora Ida

Deklíniu:

Iha 2023, Timor-Leste okupa impresionamente 10 lugár hosi país 180 iha nível globál kona-ba Índise Liberdade Imprensa Mundiál, testamuñu ida ba Timor-Leste nia kompromisu ba transparénsia no valór demokrátiku oioin.

No entanto, monu ba pozisaun 20 iha 2024 ne’e profundamente preokupante. Timor-Leste tenke konfronta fatór oioin ne’ebé kontribui ba deklíniu ida-ne’e.

  • Dezafiu ba Liberdade Imprensa: Restrisaun Legál: Lei sira restritiva impede jornalista sira nia kapasidade atu reporta livremente. Uzu indevidu hosi Artigu 285 hosi Kódigu Penál Timor-Leste (Denúncias caluniosas) reprezenta amesa signifikativa ida ba profisionál mídia.
  • Intimidasaun no Asédiu: Jornalista sira enfreta intimidasaun no violénsia bainhira dezempeña sira-nia funsaun. PLP kondena aktu oioin saida de’it ne’ebé mak mina liberdade imprensa.
  • Dezafiu hosi Era Dijitál: Plataforma rede sosiál oioin hetan liberdade espresaun maibé iha mós risku ba defamasaun. Ekilibra direitu sira ne’e sai kruxiál ba imprensa ida ne’ebé vibrante.
  1. Hospital Nacional Guido Valadares: Revela Verdade
  • Proibisaun ba Mídia Lokál:
  • PLP senti xokadu ho proibisaun ba mídia lokál atu kobre notísia sira relasiona ho buat oioin ne’ebé akontese iha HNGV. Sirkulár hosi Diretora Ezekutiva difikulta transparénsia no responsabilizasaun, nune’e impede públiku hatene loloos hosi krize iha setór saúde ne’e.
  • Realidade Xokante Ida:
  • Falta Medikamentu: Pasiente sira sofre tanba falta krítika ba medikamentu sira esensiál. Falta ligadura ba pasiente amputadu ida ne’e inaseitável.
  • Taxa Mortalidade Alarmante: Rejistu hosi Mortuáriu revela taxa mortalidade asustadora ida ho aproximadamente 134 pessoa kada fulan durante fulan 10 nia laran, hosi Jullu 2023 to’o Abríl 2024, hosi de’it HNGV, iha Governu ida-ne’e nia ukun, tuir publikasaun hosi Diáriu Independente iha 13 Maiu 2024. Governu ida-ne’e, partikulármente Ministériu Saúde, halimar demais ona ho Povu nia vida.
  1. PLP nia Apelu ba Asaun
  • Defeza ba Liberdade Imprensa: PLP ezije ba Governu atu halo revizaun ba lei sira ne’ebé restritiva no kompromisu ida atu proteje direitu hosi jornalista sira. Transparénsia no asesu ba informasaun ne’e inegosiável.
  • Krize iha Hospital Nacional Guido Valadares (HNGV): PLP ezije inkéritu parlamentár ida ba jestaun HNG, nune’e mós ba númeru ema mate iha fulan 10 durante krize saúde ne’e.
  1. PLP nia Pozisaun

PLP firme nafatin iha luta ba justisa sosiál, transparénsia no moris-di’ak ba Povu Timor-Leste. Ami apela ba interviente hothotu iha país ida-ne’e atu hamutuk hodi salvaguarda ita-nia demokrasia no garantia padraun mais elevadu iha kuidadu saúde ba ita-nia Povu Doben Timor-Leste.

 

Obrigada.

 

Maria Angelina Lopes Sarmento

Deputada no Prezidente Bankada PLP

Related Articles